Trądzik jest przewlekłą chorobą skóry, której rozwój wiąże się z nadprodukcją łoju, nieprawidłowym rogowaceniem w obrębie jednostek włosowo-łojowych, kolonizacją gruczołów łojowych przez bakterie Cutibacterium acnes, a także z rozwojem stanu zapalnego. Nie bez znaczenia pozostaje również wpływ czynników hormonalnych, psychicznych i środowiskowych, w tym diety, na nasilenie zmian skórnych. W skórze znajduje się wiele receptorów, które mogą wpływać na aktywność sebocytów i zwiększać produkcję sebum. Należą do nich między innymi receptory dla hormonów płciowych, takich jak estrogeny i androgeny, a także receptory dla insuliny, insulinopodobnego czynnika wzrostu 1 (IGF-1) czy dla witaminy D3. W związku z tym zaburzenia gospodarki glukozowo-insulinowej mogą bezpośrednio wpływać na nasilenie zmian trądzikowych. Odpowiedź organizmu na określony posiłek może być jednak bardzo indywidualna. Ten sam produkt lub posiłek może powodować różne zmiany stężenia glukozy u poszczególnych osób. Jednym ze sposobów obserwowania tych reakcji jest monitorowanie glukozy przy użyciu sensora do ciągłego monitorowania glikemii.

Trądzik hormonalny a gospodarka glukozowo-insulinowa

Częste spożywanie posiłków obfitujących w węglowodany proste powoduje gwałtowne wzrosty stężenia glukozy we krwi, co pobudza trzustkę do wydzielania dużych ilości insuliny. Konsekwencją jej nadprodukcji jest zmniejszenie syntezy SHBG, czyli białka odpowiedzialnego za wiązanie hormonów płciowych, w tym androgenów i estrogenów. Prowadzi to do zwiększenia stężenia aktywnych androgenów (głównie testosteronu) we krwi.

Jak insulina i IGF-1 mogą wpływać na zmiany trądzikowe?

Insulina stymuluje wątrobę do produkcji insulinopodobnego czynnika wzrostu 1. Zarówno insulina, jak i IGF-1 mogą pobudzać aktywność gruczołów łojowych oraz wpływać na procesy związane z rogowaceniem naskórka. Mechanizmy te mogą u części osób sprzyjać nasileniu zmian trądzikowych.

W przypadku podejrzenia zaburzeń gospodarki glukozowo-insulinowej diagnostykę warto omówić z lekarzem. Może ona obejmować oznaczenie stężenia glukozy i insuliny na czczo oraz obliczenie wskaźnika HOMA-IR, wykorzystywanego we wstępnej ocenie insulinooporności. Oznaczenia wykonywane na czczo mają jednak pewne ograniczenia. U pacjenta mogą występować prawidłowe wyniki glukozy i insuliny na czczo, przy jednoczesnej nieprawidłowej odpowiedzi organizmu po spożyciu posiłku. W uzasadnionych przypadkach lekarz może zlecić wykonanie krzywej glukozowo-insulinowej. O kwalifikacji do badania oraz sposobie interpretacji jego wyników zawsze powinien decydować specjalista.

Hiperandrogenizm, a trądzik hormonalny

Zaburzenia gospodarki glukozowo-insulinowej mogą współwystępować z hiperandrogenizmem, czyli stanem charakteryzującym się nadmiarem androgenów u kobiet. Oprócz trądziku może on objawiać się hirsutyzmem, czyli nadmiernym owłosieniem typu męskiego, łysieniem androgenowym oraz zaburzeniami miesiączkowania.

W przypadku podejrzenia hiperandrogenizmu lekarz może zalecić przeprowadzenie diagnostyki hormonalnej. W zależności od obrazu klinicznego może ona obejmować oznaczenie stężenia testosteronu, androstendionu, DHEA-S, DHT oraz SHBG. Zakres badań i termin ich wykonania powinny zostać ustalone indywidualnie przez ginekologa lub endokrynologa.

Dieta i glikemia, a nasilenie zmian trądzikowych

Uzupełnieniem leczenia zaleconego przez ginekologa lub endokrynologa może być odpowiednio dobrana dieta, która odgrywa istotną rolę zarówno w zaburzeniach gospodarki glukozowo-insulinowej, jak i w trądziku o podłożu hormonalnym. Powinna być ona właściwie zbilansowana i dostarczać pełnowartościowego białka, zdrowych tłuszczów oraz węglowodanów złożonych. W kontekście utrzymania stabilnej glikemii większe znaczenie niż spożycie pojedynczych makroskładników ma odpowiednie komponowanie posiłków, z uwzględnieniem białka, tłuszczów, węglowodanów złożonych oraz błonnika pokarmowego.

 Indeks i ładunek glikemiczny posiłku

Indeks glikemiczny to wskaźnik określający wzrost stężenia glukozy we krwi po spożyciu porcji produktu zawierającej 50 g przyswajalnych węglowodanów, w porównaniu ze wzrostem stężenia glukozy po spożyciu 50 g czystej glukozy. Spożywanie produktów o wysokim indeksie glikemicznym sprzyja hiperglikemii i hiperinsulinemii, co może prowadzić do zwiększonej produkcji androgenów oraz IGF-1. Wyniki wielu badań wskazują na korzystny wpływ diety o niskim indeksie glikemicznym na stan skóry. Smith i wsp. zaobserwowali zmniejszenie całkowitej liczby zmian trądzikowych oraz poprawę insulinowrażliwości po 12 tygodniach stosowania diety o niskim IG w porównaniu z grupą kontrolną, której uczestnicy spożywali pokarmy o dużej zawartości węglowodanów. Z kolei w badaniu Kwon i wsp. 10-tygodniowe stosowanie diety o niskim indeksie glikemicznym przyczyniło się do zmniejszenia liczby zmian trądzikowych oraz zmniejszenia stanu zapalnego.

W codziennym jadłospisie warto uwzględniać produkty węglowodanowe o niższym indeksie glikemicznym i wysokiej zawartości błonnika. Należą do nich między innymi kasza gryczana, kasza pęczak, płatki owsiane, ryż brązowy, komosa ryżowa, żytnie pieczywo na zakwasie, nasiona roślin strączkowych oraz owoce jagodowe. Do posiłków warto również dodawać źródła białka, takie jak jaja, drób, ryby, chuda wołowina, nasiona roślin strączkowych, orzechy i pestki. Dodatek białka może spowalniać opróżnianie żołądka i tempo wchłaniania węglowodanów, wpływając tym samym na poposiłkową odpowiedź glikemiczną. W kontekście tłuszczów na szczególną uwagę zasługują kwasy tłuszczowe omega-3, w tym kwas alfa-linolenowy, kwas eikozapentaenowy oraz kwas dokozaheksaenowy. Źródłem EPA i DHA są przede wszystkim tłuste ryby morskie, takie jak łosoś, śledź czy makrela. ALA występuje natomiast między innymi w nasionach lnu, nasionach chia i orzechach włoskich.

Dlaczego reakcja na ten sam posiłek może być różna u różnych osób?

Nawet po spożyciu takiego samego posiłku odpowiedź glikemiczna może różnić się u poszczególnych osób. Wpływają na nią między innymi indywidualna wrażliwość tkanek na insulinę, tempo trawienia i wchłaniania składników odżywczych, aktywność fizyczna, pora dnia, poziom stresu, jakość snu oraz ogólny stan zdrowia. Oznacza to, że ten sam posiłek, o identycznym składzie i wielkości porcji, może wywołać odmienny wzrost stężenia glukozy u różnych osób.

Jak obserwować indywidualną odpowiedź glikemiczną?

Indywidualną reakcję organizmu na posiłki można oceniać między innymi poprzez tradycyjne pomiary glukozy z krwi lub za pomocą systemów do ciągłego monitorowania glukozy. Druga metoda pozwala obserwować zmiany zachodzące w ciągu całego dnia, a nie tylko w pojedynczych punktach pomiarowych.

Na czym polega ciągłe monitorowanie glukozy?

Ciągłe monitorowanie glukozy polega na regularnym pomiarze jej stężenia w płynie śródtkankowym za pomocą sensora umieszczonego na skórze. Wyniki są przesyłane do aplikacji, dzięki czemu użytkownik może obserwować zmiany glukozy w ciągu dnia oraz po spożyciu poszczególnych posiłków. W przeciwieństwie do pojedynczych pomiarów wykonywanych glukometrem system pozwala śledzić przebieg glikemii przez całą dobę i zauważać powtarzające się tendencje.

Jakie informacje może pokazać sensor glukozy?

Ciągłe monitorowanie glukozy może umożliwiać obserwację:

• zmian glukozy po poszczególnych posiłkach,
• wpływu wielkości porcji na odpowiedź glikemiczną,
• różnic pomiędzy posiłkami zawierającymi odmienną ilość białka, tłuszczu i błonnika,
• reakcji organizmu na ten sam posiłek spożywany o różnych porach dnia,
• zmian glukozy związanych z aktywnością fizyczną.

Takie obserwacje mogą pomóc w zauważeniu powtarzających się zależności. Przykładowo ten sam produkt spożyty samodzielnie może wywołać inną odpowiedź niż połączenie go ze źródłem białka, tłuszczu lub błonnika pokarmowego.

SIBIONICS GS1– obserwacja zmian glukozy przez 14 dni

Jednym z narzędzi umożliwiających ciągłą obserwację glikemii jest sensor SIBIONICS GS1. Sensor mierzy stężenie glukozy w płynie śródtkankowym przez maksymalnie 14 dni, a dane są prezentowane w aplikacji. SIBIONICS GS1 jest urządzeniem przeznaczonym przede wszystkim dla osób z cukrzycą typu 1 i 2. Sensor służy do obserwacji zmian stężenia glukozy i indywidualnych reakcji organizmu na posiłki. Nie jest natomiast narzędziem przeznaczonym do diagnozowania ani leczenia trądziku, insulinooporności czy innych zaburzeń.

Jak wykorzystać obserwacje glikemii w codziennym żywieniu?

Obserwacja zmian stężenia glukozy może pomóc porównać reakcję organizmu na różne posiłki, ich wielkość, skład oraz porę spożycia. Warto zwracać uwagę przede wszystkim na powtarzające się zależności, a nie na pojedyncze wyniki.

Uzyskane informacje mogą wspierać lepsze dopasowanie wielkości porcji, proporcji składników oraz rozkładu posiłków w ciągu dnia. Nie powinny jednak stanowić podstawy do nadmiernych eliminacji w diecie ani zastępować konsultacji ze specjalistą.

Podsumowanie

Podsumowując, trądzik hormonalny i zaburzenia gospodarki glukozowo-insulinowej to złożone problemy, które wymagają całościowego podejścia, opartego na połączeniu odpowiedniej diagnostyki medycznej, zbilansowanej diety oraz celowanej suplementacji. Pomocne może okazać się również zastosowanie sensora do ciągłego monitorowania glukozy SIBIONICS GS1, który umożliwia obserwację indywidualnych reakcji na posiłki. Uzyskane w ten sposób informacje mogą wspierać indywidualizację zaleceń żywieniowych. Sensor pozostaje jednak narzędziem do obserwacji glikemii, a nie metodą diagnozowania lub leczenia trądziku.

Więcej informacji na temat sensora SIBIONICS GS1 można znaleźć na stronie: https://diagnosis24.pl/sibionicsGS1-sensor-CGM

 

Autorka: Klaudia Sikora-Białek – dietetyczka kliniczna i studentka medycyny funkcjonalnej.

Od ponad 5 lat wspiera kobiety w walce z trądzikiem, zaburzeniami hormonalnymi i problemami jelitowymi, łącząc wiedzę medyczną z praktycznym, przyczynowym podejściem do zdrowia. Na swoim koncie ma ponad 500 wyprowadzonych przypadków trądziku. Pomaga kobietom odzyskać spokojną skórę bez leczenia objawów, za to z realną pracą nad wnętrzem organizmu. Na swoim profilu @dietetyk_klaudiasikora dzieli się wiedzą o zdrowiu skóry, jelit i hormonów, pokazując, że prawdziwy glow zaczyna się od środka. 

Materiał reklamowy. Artykuł powstał w ramach płatnej współpracy z marką SIBIONICS i zawiera lokowanie produktu.

_______________

Przeznaczenie wyrobu medycznego:

System ciągłego monitorowania glukozy Sibionics GS1 przeznaczony jest do stosowania u pacjentów z cukrzycą typu 1 i 2 od 3 roku życia. Służy do ciągłego monitorowania stężenia glukozy w płynie śródtkankowym w czasie rzeczywistym, do jednorazowego użytku. System Sibionics GS1 może zastąpić pomiar stężenia glukozy poprzez pobranie próbki krwi z opuszki palca, w celu podejmowania decyzji dotyczących leczenia cukrzycy, w tym dawkowania insuliny.

Producent: Shenzhen SiSensing Co., Ltd.

Upoważniony przedstawiciel (EC-REP): Shanghai International Holding Corp. GmbH (Europe)

Importer i podmiot prowadzący reklamę: Diagnosis S.A.

Bibliografia:

1. Caretto A., Zanardini A., Frontino G., Pedone E. Targeting Insulin Resistance Through Nutrition: Pathophysiological Insights and Dietary Interventions. Nutrients. 2026;18(7):1119.
2. Chałubek A., Faruga-Lewicka W., Kardas M., Rola stresu, rytmu okołodobowego oraz zmian hormonalnych w trądziku późnym, Aesthetic Cosmetology and Medicine, 2022, 11(4), s. 131–136.
3. Dawidziak J., Balcerkiewicz M., Dieta jako uzupełnienie leczenia trądziku pospolitego (Acne vulgaris). Część II. Kwasy tłuszczowe, indeks glikemiczny, przetwory mleczne, Farmacja Współczesna, 2016, 9, s. 67–72.
4. Faruga-Lewicka W., Kardas M., The role of vitamin D, omega acids, antioxidants, berberine, probiotics, lactoferrin and inositol in acne, Farmacja Polska, 2022, 78(11), s. 667–672.
5. Hasrat NH, Al-Yassen AQ. The Relationship Between Acne Vulgaris and Insulin Resistance. Cureus. 2023;15(1).
6. Kowalska H., Sysa-Jędrzejowska A., Woźniacka A., Rola diety w etiopatogenezie trądziku, Przegląd Dermatologiczny, 2018, 105(1), s. 51–62.
7. Osowski S., Znaczenie diety w terapii trądziku pospolitego, Kosmetologia Estetyczna, 2019, 8(6), s. 755–760.
8. Suliburska J., Kuśnierek J. Czynniki żywieniowe i pozażywieniowe w rozwoju insulinooporności. Forum Zaburzeń Metabolicznych. 2010; 1(3): 177–183.
9. Stawerska R., Łupińska A., Bieniek E., Lewiński A. Insulinooporność i stan przedcukrzycowy – diagnostyka i leczenie. Lekarz POZ. 2021; 7(5): 358–365.
10. Tyczyńska N., Malara B., Ocena poziomu wiedzy społeczeństwa na temat stosowania celowanej suplementacji w terapii przeciwtrądzikowej, Aesthetic Cosmetology and Medicine, 2024, 13(2), s. 49–53.